htaccess ile özelleştirilmiş url yapılarıyla karşılaşacagınız medya ve çerez problemleri ve çözümü

mod_rewrite sayesinde sayfalarımızın adreslerini istediğimiz formda gösterebiliyoruz (İlgili makale için: https://mfyz.com/tr/htaccess-yardimiyla-tum-trafigi-tek-merkezden-yonetmek). Kullanımı çok yaygınlaşsa da bu kullanımın bazı ufak problemleri beraberinde getirdiği göz önünde bulundurulmalı.

Bu yazıda iki çok açık problemden ve basit çözümlerinden bahsedeceğim.

İlk problemlerden birisi sayfanızda kullandığınız tüm medya veya eklentilerin yollarını domain seviyesinden belirtmek durumunda olmanızdır. Eğer htmlinizi yazarken sayfanızdaki görselleri, stilleri, scriptleri bu şekilde tanımlamadıysanız tüm sayfalarınızdaki yolları güncellemeniz gerekiyor.

Basit bir örnekle, ana dizinde duran bir index.php veya html dosyanızın olduğunuz varsayalım ve images, css ve js olarak 3 medya dizininiz olsun. html’inizi kodlarken yolları su şekilde belirtmeniz dogal:

Eğer bu uygulmanızda bu sayfayı sunan kodu domain.com/about/license gibi, birden fazla derinlikte bir url ile sunduğunuz zaman, tarayıcınız o sayfa kodunun /about/ dizininde çalıştığını varsayarak medya dosyalarınızı /about/js/, /about/images/ gibi dizinlerde arayacaktır.

Çözümü ise basit. İki seçeneğiniz var bu noktada. Her medya yolunu belirtirken http://domain/images/cat.jpg şeklinde tam yolu belirtebilirsiniz veya dosya/dizin yollarını belirtirken “/” işareti ile başlayarak domain seviyesinden itibaren işaret edeceksiniz yollarınızı yani yukarıdaki html kodunda her yol tanımlamasını “/” işareti ile başlayarak (ekleyerek) düzeltebilirsiniz.

Başında bir protokol ile belirtilmemiş her url domain üstündeki bir yolu ifade eder. “/” işareti ile başlayan yollar ise domain seviyesini işaret eder. Yani sadece “/” şeklinde tanımlanmış bir link aslında domain ana dizinini işaret eder. Ama bizim amacımız domain seviyesinden itibaren bir dizini işaretlemek, dolayısıyla /images/icons/plus.png gibi bir yol sızı nerede olursanız olur her zaman http://domain.com/images/icons/plus.png’yi işaret ederek istediğiniz dosyaya ulaştıracaktır.

Cookie Problemi

Bir diğer problem ise çerez (cookie) problemidir. Çerezlerin tarayıcıda kaydedildiğini hatırlamakta fayda var. Sunucu tarafında dahi çerez kaydetmek isteseniz o çerez aslında o isteğin cevabında gelen headerlar’da olacak ve tarayıcı istek cevabındaki değerlere göre çerezleri kaydedecek, silecek veya güncelleyecektir. Yani tarayıcının çerezleri yönettiğini bilmeniz gerekiyor, ayrıca çerezlerin dizin bağımlı olduklarını da belirtmek gerek. Yani bir çerezi /A/B/C dizininde iken ayarlarsanız bu çerez sadece C dizini ve alt dizinlerinden erişilebilir olacaktır. C dizinindeyken aryıca ana dizin, A ve B dizininde kaydedilmiş çerezlere de erişebilirsiniz. Tarayıcı, alt dizinlerdeki bir çereze erişimi bir üst dizinden veya paraleldeki bir dizinden vermez.

Bu durumda url’lerinizi klasör şeklinde ayarladıktan sonra uygulamanızda nerelerde çerez kaydediyor, siliyor veya güncelliyor olduğunuzu hatırlamanız ve güncellemeniz gerekiyor. Bu güncellemeyi hem javascript’deki cookie kullanımınız için hem de sunucu tarafındaki çerez kullanımınız için güncellemeniz gerekiyor. Sunucu tarafında bütün dillerde çok bilinen bir problem olduğu için yazdığınız sunucu taraflı dile ilişkin çerez methodlarını inceleyin. Ben kısaca php’de nasıl yapacağınızı anlatacağım.

Önce javascript ile çerez işlemlerinizi güncellemek için, normalde kullandığınız:

koduna ek olarak “path=/” eklemeniz gerekecektir (tabi ki ; ayracını kullanarak diğer çerez cümlenize ekleyebilirsiniz.

Bu size karışık gelmiş olabilir çünkü javascript ile çerez yönetimini herhangi bir kütüphane kullanmadan yapmanın yolu bu. Ancak muhtemelen jquery veya en azından çerezlerinizi okumak, silmek veya kaydetmek için bir kütüpahne kullanıyor iseniz kullandığınız kütüpahenin “path” yani çerez dizinini belirtebileceğiniz bir yöntemi vardır, bu yöntemi uygulayarak tüm çerezlerinizi ana dizininizde ayarlamalısınız, böylece çerezleriniz her yerden erişilebilir hale geleceklerdir.

PHP’de bu problemi çözmek için tüm “setcookie” fonksiyonunun (name, value, expire) standart kullanımına 4. parametre olarak “/” yani dizin parametresi eklemeniz yeterli olacaktır. Bu noktadan sonra kaydettiğiniz tüm çerezler ana dizine kaydedilecek, böylece her yerden erişilebilir hale geleceklerdir.

Bu konu, daha teknik noktalarda başka problemleri de beraberinde getiriyor fakat url’lerinizi klasör şeklinde ayarladıktan sonra ilk karşılaşacağınız iki büyük problemden ve çözümünden kısaca bahsetmiş oldum.

Htaccess ile adresinizdeki www’yu kaldirin

Herhalde milyon tane baslik acilmis ve bu soru cevaplanmistir fakat su an duzenleme yaparken daha dogru bir cozum buldum bu konuya ve sizinle paylasmak istedim.

Web sitenizin adresindeki www’dan kurtulmak icin htaccess’da mod_rewrite’i kullanabilirsiniz. Bircok farkli cozum var fakat icinde domain, hostname degisikligi yapmadan her yerde kullanabileceginiz ve bence en dogru cozum olarak su kodu kullanabilirsiniz:

Not: otomatik link olustugu icin kod icindeki link ve ikona takilmayin, kodu kopyaladiginizda dogru kopyalanacaktir.

URL kısaltma servisleri taranabilirliği azaltıyor mu?

URL kısaltma servisleri şu an özellikle sosyal ağlarda otomasyonlarla fln çok fazla kullanılıyor. Uzun url’leri kısa url’lere çeviriyor fakat acaba arama motorlarının botları bu url’leri takip ederken gerçekten son yönlendirilen url’i mi hesaba katıyor?

Arama motorlarına göre dış bağlantı sayısı oldukça önemli bir kriter biliyorsunuz, ama kısa url’lerle aslında dışarıda kaç bağlantının geldiğini tam olarak sayamıyor oluyor botlar.

Belki de friendfeed veya twitter gibi servisler bunu engellemek için bu servisleri kullanıyorlardır. Mesela friendfeed ff.im domainini kullanıyor, yani kendi servisi ve public bir servis değil. Yani google’a göre friendfeed ile ff.im adresleri birbirlerini besliyor ama dışarı bağlantı vermiyorlar.

Tabi arama motoru botlarına bu konudaki problemin çözümünü öğretmek zor değil.

Şekil URL’ler yapmak

Sebep?

Bizim için önemli olan ne? Hava atmak mı? Yoksa gerçekten de fark yaratmak mı? Buna karar verdikten sonraki adım sizler için gerçekten de “belirleyici” olacaktır.

Nasıl?

Genel olarak siteler GET methodu ile gelen değişenlerini php’de sunucu öntanımlı değişkenleri ile kolaylıkla alabilmekte. Fakat bu anlatacağım döküman size bu sitedeki url yapısını anlayabilmenizi ve istediğiniz gibi uygulayabilmenizi sağlayacaktır.
Sunucu öntanımlı değişkenleri arasında QUERY_STRING olduğunu biliyoruz. Bu değişken url çağrısındaki “?” (soru işaretinden) sonraki kısmı string olarak verir.

Yani:

adresine göre QUERY_STRING, “kategori=php&no=130” olarak dönecektir.

Aslında normalde php’nin yaptığı şey bize bu string’i önce “&” işaretine göre parçalayıp ardından “=” işaretine göre parçalamak ve bir diziye ilk kısımları anahtar (key), ikinci kısımları da değer olarak $_GET dizisinde yayınlamak olmaktadır.

Şimdi stemizde url’lerimizde kullanmayacağımızı düşündüğümüz bir ayraç belirlememiz gerekiyor (“#” işareti hariç. Çünkü html’de sayfa içerisi çapa (anchor) olarak tanımlanır ve bize QUERY_STRING ile dönmez). MFYZ.Com’da bu ayraç normaldeki ile aynı yani “&” işareti parametre ayracı olarak kullanılmaktadır (bknz : “mfyz.com/?forum&php”).

Tabiki daha da ilgiç şeyler yapmak isteyebilirsiniz;

gibi şekillere sokmanız da mümkün. Değişen tek şey diziyi parçaladığınız ayraçtır..

Yavaş yavaş koda girelim:

ilk önce $parametreler değişkenine alalım bu kısmı. Ardından $parametreler değişkenini dizi olarak &’lere göre parçalayalım.

Şu anda $parametreler dizisinde ?’den sonra gelen tüm parametreler parçalanmış şekilde bulunuyor.
Ben sitemde modüler bir yapı izlediğim için, her sayfa aslında bir modül tarafından oluşturuluyor ve ben de alt parametrelerle modüllerin içindeki alt işlemleri uygulayabiliyorum.

Her modüle bir mantıksal sıra koyarak url’de parametrelerin sırasını belirli şeyler olarak algılatabilirim (ki öyle yapıyorum). Şimdi her sayfada modül adı şart olduğuna göre ?’den sonraki ilk parametreyi HER ZAMAN modül adı olarak alıyorum. Geri kalan kısımı da $parametreler adında bir dizi içinde saklıyorum.

Gelelim ilk elemanı nasıl alıp diğer kısmı dizide tutuyorum.

Bu kod, daha doğrusu array_shift fonksiyonu bir dizinin başındaki elemanı atar ve o attığı elemanı döner. Yukarıdaki kullanım sayesinde, $parametreler dizisinin ilk elemanını hem atmış oluyorum hem de bu atılan elemanı $modul değişkeninde saklamış oluyorum.

Bundan sonra da modül işlemimi $modul değişkeni ile yapıyor, modüller içerisindeki parametreleri de doğrudan $parametreler dizisi ile kullanabiliyorum.

Eğer modüler sistemi bu şekilde nasıl kullanacağınızı bilmiyorsanız https://mfyz.com/tr/bir-sitenin-kod-duzeni-nasil-olmali/ dökümanından öğrenebilirsiniz. Yapacağınız tek şey var, orada index.php?module=bilmemne şeklinde aldığınız ve direk _GET ile kullandığınız modul kontrolu ve çalıştırma mantığını buradaki değişken alımını yapıp uygulayacaksınız 🙂